Study of a word from Abu al-Futuh Razi’s Tafsir, Verses 27 to 31 of Surah Al-Ma'idah: Tabah, Tēh, Botteh, Tir

Document Type : Original Article

Author

Handicraft Department, Art Faculty, University of Birjand, Birjand, South Khorasan, I.R.Iran

10.22077/jcrl.2022.5109.1028

Abstract

The commentary of Sheikh Abu al-Futuh Razi is one of the oldest Quranic Shiite interpretations in Persian. The deep acquaintance of the author with Arabic and Persian languages combined with his carefulness in the selection of Persian equivalents has made this book, in addition to his religious value, a special credible literary. It has been copied, corrected, and printed since its creation. This book has been transcripted, edited, and published several times since its written. In this article, the scrutiny of a word in the Abu al-Futuh Razi’s Tafsir, Verses 27 to 31of Surah Al-Ma'idah and will be discussed around it. In order to study the term in this article, four versions of the manuscript and four pr‌inted versions of Sheikh Abu al-Futuh Razi's commentary were first compared and countered. In the following, the word is researched from other Persian and Arabic sources related to the subject. The result of this study indicates that the correct word used by Sheikh Abu al-Futuh Razi was Tēh in Persian. The method of research is analytical comparative through library documents, internet and interview.

Keywords


آموزگار، ژاله و تفضلی، احمد. (1375). زبان پهلوی ادبیات و دستور آن. چاپ دوم با تجدیدنظر کامل. تهران: معین.
 ابن درید، محمد بن حسن‏. (1988م). جمهرة اللغة، الجزئین الاول و الثانی. بیروت‏: دارالعلم للملایین.
ابن سیده، على بن اسماعیل‏. (1421 ق). المحکم و المحیط الأعظم‏. مصحح: محمود بن محمد ارموى عراقى. محقق: عبدالحمید هنداوى. بیروت‏: دارالکتب العلمیة.
 ابن منظور، محمد بن مکرم. (1414 ق). لسان العرب. محقق: احمد فارس‏ الطبعه الثالثه. الجلد الثالث عشر. بیروت: دار صادر.
 ابوالفتوح رازى، حسین بن على‏. (907ق). روض­الجنان و روح­الجنان. کاتب: محمدبن‌اسحاق جنابدی. محل نگهداری: بخش نسخ خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی. شمارۀ بازیابی 12300.
 ـــــــــــــــــــــــــــ. (949ق). روض­الجنان و روح­الجنان. کاتب: عبدالغفاربن عبدالواحد. محل نگهداری: بخش مخطوطات کتابخانۀ آستان قدس رضوی. شمارۀ ثبت: م 1331.
 ـــــــــــــــــــــــــــ. (۱۰۱۹ق). روض­الجنان و روح­الجنان. کاتب: عنایت بن نصرالله یتمخانی. محل نگهداری: بخش نسخ خطی کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی. شمارۀ ثبت: 90037.
  ـــــــــــــــــــــــــــــــ (۱۰58ق). روض­الجنان و روح­الجنان. کاتب: غلامعلی. محل نگهداری: بخش نسخ خطی کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی. شمارۀ ثبت: 16378.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ.‏ (۱۳۲۳ق). تفسیر شیخ ابوالفتوح رازی‏. به سعی و اهتمام میرزا ابراهیم خان عکاسباشی. طهران: مطبعۀ مبارکۀ شاهنشاهی.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ‏. (1321). تفسیر شیخ ابوالفتوح رازی‏. تصحیح: مهدی الهی قمشه­ای. ج 4. تهران: علمی.
 ـــــــــــــــــــــــــــــــ‏ .‏ (1398ق). روح الجنان و روح الجنان فى تفسیرالقرآن‏. تصحیح و حاشیه: ابوالحسن شعرانی. ج 4. تهران: اسلامیه.
 ـــــــــــــــــــــــــــــــ..‏ ‏(1408 ق). روض الجنان و روح الجنان فى تفسیرالقرآن‏. به کوشش و تصحیح: محمدجعفر یاحقی و محمدمهدی ناصح. جلدهای 5،1، 6، 16 و 17. مشهد: بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى‏.
 ازهرى، محمد بن احمد.(1421 ق). تهذیب اللغة. علّق علیها: عمر سلامی؛ عبدالکریم حامد. تقدیم: فاطمه محمد اصلان. المجلدین الاربع و السادس. بیروت. دار احیاء التراث العربی.
 اسماعیل صینى، محمود؛ مصطفی عبدالعزیز، ناصف؛ احمد سلیمان، مصطفی. (1414ق‏). المکنز العربی المعاصر. بیروت‏: مکتبة لبنان ناشرون‏.
 اشرف­زاده، رضا و قدمگاهی، نسرین. (1388ﻫش). فرهنگ لغات، وجوه و متشابهات قرآن. بر اساس تفسیر ابوالفتوح رازی. ج 1. مشهد: سخن گستر.
 بغدادى، علاءالدین على بن محمد. (1415ق). لباب التأویل فى معانى التنزیل.‏ ضبط و تصحیح: محمد على شاهین‏. ج 2. بیروت‏: دار الکتب العلمیة.
 بغوى، حسین بن مسعود. (1420ق). معالم التنزیل فى تفسیر القرآن‏. تحقیق: عبدالرزاق المهدى‏. بیروت‏: داراحیاء التراث العربى‏.
 ثعلبى نیشابورى، ابواسحاق احمد بن ابراهیم. (1422ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن.تحقیق: ابومحمد بن عاشور. ج 4. بیروت‏: دار إحیاء التراث العربی.
جمل، سلیمان بن عمر. (1427ق). الفتوحات الإلهیة بتوضیح تفسیر الجلالین‏. الجزء الثانی. بیروت‏: دار الکتب العلمیة.
جوهرى، اسماعیل بن حماد. (1376ق). الصحاح‏ (تاج اللغة و صحاح العربیة). تحقیق: عطار. احمد عبد الغفور. الجزئین الاربع و السادس. بیروت‏: دار العلم للملایین.
حقى بروسوى، اسماعیل. (بی‌تا)‏‏. تفسیر روح البیان. الجزء الثانی. بیروت‏: دارالفکر.
 خزاعى، محمدحسن. (1374). «دقّت ابوالفتوح رازى در معانى واژه‏ها و مقایسه آنها با تبیان شیخ طوسى و مجمع البیان طبرسى (ره)». مشکوه. ش 48. پاییز. صص 216ـ 205.
دهخدا، علی اکبر. (1377). لغت­نامه دهخدا(دورۀ جدید). ج 3 و 11. تهران: دانشگاه تهران.
داعی­الاسلام، سید محمد علی. (1362). فرهنگ نظام. ج 2. تهران: دانش.
رامپوری، غیاث­الدین محمد. (بی‌تا). غیاث اللغات. به کوشش محمد دبیرسیاقی. ج 1. تهران: کانون معرفت.
صاحب بن عباد. (1414 ق‏). اسماعیل المحیط فی اللغة. محمدحسن‏ آل یاسین. الجزء السابع. بیروت‏: عالم الکتب‏.
صادقی، علی اشرف. (1390). «پژوهش­های لغوی: آوازه، مدری، آلنگ، آزیغ یا آریغ، میغ، مه». نامۀ فرهنگستان. (فرهنگ‌نویسی). بهمن­ماه. ش 4. صص: 68ـ 238.
صاوى، احمد بن محمد. (1427 ق). حاشیة الصاوى على تفسیر الجلالین.‏ الطبعه الرابعه. الجزء الاول. بیروت‏: دار الکتب العلمیة.
طبرسى، فضل بن حسن. (1372).‏ مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏. تحقیق: محمد جواد بلاغى‏. ج 3. تهران: ناصر خسرو.
عسکرى، حسن بن عبدالله.‏ (1400 ق). الفروق فی اللغة. تحقیق: عادل نویهض. بیروت‏: دار الافاق الجدیدة.
عمید، حسن. (1379). فرهنگ عمید. ج 1. تهران: امیرکبیر.
فره­وشی، بهرام. (1390). فرهنگ زبان پهلوی. تهران: دانشگاه تهران.
 ــــــــــــــــ  .(1380). فرهنگ فارسی به پهلوی. تهران: دانشگاه تهران.
قرطبى محمد بن احمد. (1364)‏. الجامع لأحکام القرآن. الجزء السادس. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
مجلسى، محمدباقر بن محمدتقى. (بی‌تا).‏ بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. تحقیق: محمدباقر محمودى و عبد الزهراء علوى‏. الجزء الثالث. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
محمد پادشاه (شاد). (1335). فرهنگ آنندراج. زیرنظر: محمد دبیر سیاقی. ج 1. تهران: کتابخانه خیام.
مرتضى زبیدى، محمد بن محمد. (1414 ق‏). تاج العَروس من جواهر القاموس‏. محقق: علی شیرى. الجزء التاسع عشر. بیروت‏: دارالفکر.
معین، محمد. (1386). فرهنگ لغت معین. ج 1 از دورۀ دو جلدی. تهران: آدنا: کتاب راه نو.
 معین، محمد و شهیدی، سیدجعفر. (1377). مقدمۀ لغت­نامۀ دهخدا(دورۀ جدید). تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
 مکنزی، د.ن. (1373). فرهنگ کوچک زبان پهلوی. مترجم: مهشید میرفخرایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
 میبدى، احمد بن محمد. (1371). کشف الأسرار و عدة الأبرار. به سعی و اهتمام: على­اصغر حکمت‏. ج 3. تهران: امیر کبیر.
 نفیسی، علی اکبر ناظم­الاطباء. (1355). فرهنگ نفیسی. با مقدمۀ محمد علی فروغی. ج 1. تهران: کتابفروشی خیام.