Journal of Ritual Culture and Literature

Journal of Ritual Culture and Literature

Quranic Allusions and References in Ibn Husam Khusfi’s Odes of Divine Unity and Supplication

Document Type : Original Article

Authors
alireza koochi 1
ali mandegar 2
majidreza khazaeivafa 3
1 university
2 uac
3 jaubir
10.22077/jcrl.2025.8688.1183
Abstract
Among the verbal and semantic devices and the various forms of imaginative expression, allusion is one of the most important instruments through which poets swiftly convey their beliefs and ideas to their audience. Therefore, a close reading of the allusions employed in a poet’s oeuvre can thus yield insight into the intellectual traditions and ideological underpinnings that inform their work. Following the advent of Islam, the growing familiarity of people with Islamic teachings, together with the interweaving of the Qur’an and Hadith into daily life, created fertile ground for the flourishing of Islamic thought and literary expression. Consequently, allusions to religious and spiritual concepts gradually found its way into poet’s works. These allusions not only enriched the thematic and conceptual layers of poetry but also played a significant role in promoting and elucidating religious beliefs. Research has it that that Ibn Husam Khusfi, a prominent 9th-century Shi‘i poet, frequently employed allusions to Qur’anic and religious concepts in his diwan. In many cases, his references go beyond a superficial application, reaching into the deeper layers of Qur’anic meaning and reflecting the profound internalization of these concepts in both the poet’s mind and verse. Drawing on familiarity with Qur’an-memorization practices, the authors argue that Ibn Husam Khusfi’s odes of divine unity and supplication exhibit a particularly direct and intimate connection with the verses of the Holy Qur’an, manifested through nuanced allusions and subtle references embedded within the latent layers of his poetry.
Keywords
Ibn Husam Khusfi
Literary Allusions
Quranic Concepts
Monotheistic Poetry
Supplications
Subjects
قرآن کریم. (1386). ترجمه مهدی الهی قمشه‌ای. تهران: بنیاد قرآن و عترت.
نهج البلاغه. (1388) ترجمه محمّد دشتی. تهران: سنا.
تفتازانی، مسعود. (۱۴۰۷).  المطوّل فی شرح تلخیص المفتاح. قم: داوری.
جوادی آملی، عبدالله. (1388). تفسیر تسنیم. به اهتمام علی اسلامی. قم: اسراء.
حسینی بحرانی، سیدهاشم. (1375). البرهان فی تفسیر القرآن. به اهتمام اشرف ابوالقاسم سالک و ترجمه  عبدالله صالحی نجف‌آبادی. تهران: آفتاب.
خوسفی، محمد ابن حسام. (1390). دیوان. به اهتمام مرادعلی واعظی. تهران: فکر بکر.
دهخدا، علی‌اکبر. (1390). «حمد، تسبیح، ابداع» در فرهنگ متوسط دهخدا. ج 1. زیر نظر جعفر شهیدی. به کوشش ایرج مهرکی و اکرم سلطانی. تهران: مؤسسه چاپ و نشر دانشگاه تهران.
دهخدا، علی‌اکبر. (1390). «فاطر» در فرهنگ متوسط دهخدا. ج 2. زیر نظر جعفر شهیدی. به کوشش ایرج مهرکی و اکرم سلطانی. تهران: موسسه چاپ و نشر دانشگاه تهران.
رامپوری، غیاث‌الدین محمد. (1337). غیاث‌اللغات. به کوشش محمد دبیرسیاقی. تهران: کانون معرفت.
سعدی شیرازی، مصلح‌الدین. (1385). کلیات سعدی. به تصحیح محمدعلی فروغی. تهران: هرمس.
رازی، شمس قیس. (1373). کتاب المعجم فی معاییر اشعارالعجم. به اهتمام سیروس شمیسا. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس. (1375). فرهنگ تلمیحات. تهران: فردوس.
صفی پوری، عبدالرحیم عبدالکریم. (1377). «تسبیح» در منتهی‌الارب فی لغات العرب، با مقدمه و تصحیح علیرضا حاجیان‌نژاد. تهران: افست.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1399). تفسیر المیزان، به ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی. تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، علی بن حسن. (1392). مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار به ترجمه عبدالله محمدی و مهدی هوشمند. تهران: دارالثقلین.
قمی، عباس. (1388). سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار با مقدمه علی‌اکبر الهی خراسانی. مشهد مقدس: آستان قدس رضوی.
مجلسی، محمدتقی. (1386). بحارالانوار، به اهتمام محمدباقر بهبودی. تهران: المکتبه‌الاسلامیه‌.
معین، محمد. (1386). فرهنگ معین. تهران: زرّین.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
موسوی خمینی، روح الله. (1373). آداب الصّلوه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
مولوی، جلال الدین محدبن محمد. (1388). مثنوی معنوی، با مقدمه قدمعلی سرامی، تهران: شرکت تعاونی کارآفرینان فرهنگ و هنر.
همایی، جلال‌الدین. (1363). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: توس.
Journal of Ritual Culture and Literature
Volume 4, Issue 2 - Serial Number 8
October 2025
Pages 237-260

  • Receive Date 18 March 2025
  • Revise Date 03 July 2025
  • Accept Date 16 July 2025
  • Publish Date 23 September 2025