پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

کفتارِ جادو در متون زرتشتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
چکیده
در متون دورۀ میانه و نو، و در میان نیروهای اهریمنی، از موجودی مادینه به نام کفتار سخن رفته است. در این مقاله آثار مکتوب کهن، اساطیر، فرهنگ عامه و داستان‌ها برای رسیدن به دریافتی روشن از هویت، کارکرد و جایگاه کفتار پژوهش شده است. آنچه از پژوهش به‌دست آمد، کفتار را در شمار نیروهای شرّرسان مادینه با عملکردی فریب‌کارانه، بهره‌گیری از جادو با هدف دشمنی با آفرینش نیک و زادآوری جای می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: کفتار، جادوگر، جگرخوار، پازند، زند خرده‌اوستا، روایات داراب هرمزدیار، هند، داکین، آل، پیکرگردانی.
در متون دورۀ میانه و نو، و در میان نیروهای اهریمنی، از موجودی مادینه به نام کفتار سخن رفته است. در این مقاله آثار مکتوب کهن، اساطیر، فرهنگ عامه و داستان‌ها برای رسیدن به دریافتی روشن از هویت، کارکرد و جایگاه کفتار پژوهش شده است. آنچه از پژوهش به‌دست آمد، کفتار را در شمار نیروهای شرّرسان مادینه با عملکردی فریب‌کارانه، بهره‌گیری از جادو با هدف دشمنی با آفرینش نیک و زادآوری جای می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: کفتار، جادوگر، جگرخوار، پازند، زند خرده‌اوستا، روایات داراب هرمزدیار، هند، داکین، آل، پیکرگردانی.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Kaftar and Witchcraft

نویسنده English

Mina Salimi
The Academy of Persian Language and Literature
چکیده English

در متون دورۀ میانه و نو، و در میان نیروهای اهریمنی، از موجودی مادینه به نام کفتار سخن رفته است. در این مقاله آثار مکتوب کهن، اساطیر، فرهنگ عامه و داستان‌ها برای رسیدن به دریافتی روشن از هویت، کارکرد و جایگاه کفتار پژوهش شده است. آنچه از پژوهش به‌دست آمد، کفتار را در شمار نیروهای شرّرسان مادینه با عملکردی فریب‌کارانه، بهره‌گیری از جادو با هدف دشمنی با آفرینش نیک و زادآوری جای می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: کفتار، جادوگر، جگرخوار، پازند، زند خرده‌اوستا، روایات داراب هرمزدیار، هند، داکین، آل، پیکرگردانی.
در متون دورۀ میانه و نو، و در میان نیروهای اهریمنی، از موجودی مادینه به نام کفتار سخن رفته است. در این مقاله آثار مکتوب کهن، اساطیر، فرهنگ عامه و داستان‌ها برای رسیدن به دریافتی روشن از هویت، کارکرد و جایگاه کفتار پژوهش شده است. آنچه از پژوهش به‌دست آمد، کفتار را در شمار نیروهای شرّرسان مادینه با عملکردی فریب‌کارانه، بهره‌گیری از جادو با هدف دشمنی با آفرینش نیک و زادآوری جای می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: کفتار، جادوگر، جگرخوار، پازند، زند خرده‌اوستا، روایات داراب هرمزدیار، هند، داکین، آل، پیکرگردانی.

کلیدواژه‌ها English

Kaftar
sorcerer
Pazand
Zand Khorda Avesta
Revayat Darab Hormazdyar
Al
metamorphosis
آساتوریان، گارنیک. (1393). «آل» در دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران. ج1. تهران: دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. صص 167-172.
آموزگار، ژاله. (1386). تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت.
آنندراج. محمد پادشاه (شاد). فرهنگ آنندراج.
اسدی طوسی. ابونصر علی بن احمد. (1354). گرشاسب‌نامه. تصحیح حبیب یغمایی. تهران: طهوری.
افتخاری، نیره. (1394). «جن در فرهنگ مردم» در دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران. ج3 تهران: دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. صص 205-211.
پورداود، ابراهیم. (1378). گات‌ها. تهران: اساطیر.
پورداود، ابراهیم. (1377). یشت‌ها. تهران: اساطیر.
جعفری قنواتی، محمد. (1394). «جادو III، IV» در دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران. ج3. تهران: دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. صص 84-105.
خاوری، محمدجواد. (1395). قصّه‌های هزاره‌های افغانستان. با همکاری حامده خاوری. کابل: تاک.
دهخدا، علی‌اکبر. (1386). امثال‌وحکم. تهران: امیرکبیر.
رامایانا. (1388). والمیکی. بازسرودۀ گردهر داس (به فارسی). به کوشش عبدالودود اظهر دهلوی و عبدالحمید ضیایی. دهلی‌نو: مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران.
رامایانا. (1401). والمیکی. باز سرودۀ ملّامسیح پانی‌پتی (به فارسی). تصحیح عبدالحمید ضیایی. تهران: سفیر اردهال.
روایات داراب هرمزدیار. نسخۀ خطی مجلس شورای ملّی. ش13742.
سفرنامۀ ابن‌بطوطه. (1376). ترجمۀ محمدعلی موحّد. تهران: آگه.
ضیایی، عبدالحمید. (1388). مقدمه بر: رامایانا. والمیکی. سرودۀ گردهر داس (به فارسی). به کوشش عبدالودود اظهر دهلوی و عبدالحمید ضیایی. دهلی‌نو: مرکز تحقیقات فارسی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران.
ضیایی، عبدالحمید. (1401). مقدمه بر: رامایانا. والمیکی. باز سرودۀ ملّامسیح پانی‌پتی (به فارسی). تصحیح عبدالحمید ضیایی. تهران: سفیر اردهال.
غیاث‌اللغات. غیاث­الدین محمد رامپوری.
قرایی، فیاض. (1388). ادیان هند. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
لغت‌نامۀ دهخدا.
منصوری، یدالله. (1398). فرهنگ زبان پهلوی. ج3. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
ناصرخسرو قبادیانی. (1357). دیوان اشعار. به کوشش مجتبی مینوی و مهدی محقق. تهران: مؤسسۀ مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل، شعبۀ تهران.
وندیداد. (1391). ترجمۀ محمد داعی‌الاسلام. تهران: کتابخانه دانش.
Avesta. (1896). (ed.) Karl F. Geldner. Stuttgart: W. Kohlhammer.
Bartholomae. Christian. (1904). Altiranisches Wörterbuch. Straβburg: Karl J. Trübner.
Chandra. Suresh. (1998). Encyclopaedia of Hindu Gods and Godesses. Delhi: Sarup & Sons.
Dhabhar. Ervad Bamanji Nassarvanji. (1963). Translation of Zand-I Khūrtak Avistāk. Bombay.
Pazend Texts. (1909). collected & collated by Ervad Edalji kersaspji Antia. Bombay: Duftur Ashkara Press.
Ramayana: http://www.valmikiramayan.net/
Vendidad. (1907). (ed.) Dastur Hoshang Jamasp. Vol. 1. Bombay: Government Central Book Depot.
Williams. George M. (2003). Handbook of Hindu Mythology. New York: Oxford.
Zand-I Khūrtak Avistāk. (1927). (ed.) Dhabhar. Ervad Bamanji Nasarvanji. Bombay: Fort.

  • تاریخ دریافت 23 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 17 دی 1402
  • تاریخ انتشار 01 بهمن 1402