دگردیسی معنایی اسطوره‌های ملّی، دینی، تاریخی و پدیده‌های طبیعی در اشعار سیاوش کسرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

10.22077/jcrl.2024.7223.1102

چکیده

یکی از زیباترین و هنرمندانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترین کاربردهای اساطیر در شعر، «بازآفرینی یا دگردیسی معنایی اسطوره»‌هاست. شاعران توانمند و‌ اسطور‌ه‌ساز معاصر، با بکارگیری اسطوره های پیشین و با آفرینش اسطوره‌های تازه، فضایی دیگرگونه را در ‌‌‌‌شعر امروز پدیدآورده‌‌‌‌‌اند. سیاوش کسرایی یکی از شاعرانی است که با استفاده از اساطیر کهن و همچنین بازآفرینی از اسطوره‌های تاریخی و پهلوانی، متناسب با موقعیت جامعه، به سروده‌هایش جلوۀ ویژه بخشیده و باعثِ جاودان ماندنِ آنها شده است. هدف از این پژوهش، تحلیل و تبیینِ کارکردِ اسطوره‌های دگردیسی شده، به روش توصیفی‌- تحلیلی است. طبق نتایج پژوهش می‌توان گفت دخل و تصرّف کسرایی در اسطوره‌ها، و همچنین خلق و ایجاد اسطورۀ مدرن، تغییر در معنا و کارکرد اسطوره‌‌های کهن و نمادهای ابداعی از عمده‌‌‌‌‌‌ترین شیوه‌های دگردیسی اسطوره‌ها در اشعار کسرایی است. انطباق هرچه بیشتر اسطوره‌ها با وضعیّتِ عصرِ حاضر، اندیشه‌ها و اهداف شاعر و نیازهای سیاسی - اجتماعی را نیز باید از مهم‌ترین اهداف کسرایی در دگردیسی اسطوره‌ها دانست. تأکید شاعر بیشتر بر اسطوره‌های ملّی، تاریخی و دینی و نمادهای طبیعی بوده است و این اسطوره‌ها در شعر وی به فراوانی مشمول دگردیسی معنایی گشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Semantic metamorphosin national, religious, historical myths and natural phenomena in the poems of Siavash Kasraei

نویسندگان [English]

  • Soqhra moradian 1
  • Mohammadamir Mashhadi 2
1 PhD student of Persian Language and Literature,University of sistan and Baluchestan
2 professor of Persian Language and Literature,University of sistan and Baluchestan
چکیده [English]

One of the most beautiful and artistic uses of mythology in poetry is "recreation or metamorphosis of myth". Powerful and myth-making contemporary poets have by using a different atmosphere in todays poetry by creating old myths and creating new ones. Siavash Kasraei is one of the poets who uses ancient myths and also recreates historical and heroic myths. according to the situation of the society, he has for given his poems a special effect and made them immortal.

The purpose of this research is to analyze and explain the function of metamorphosed myths in a descriptive-analytical way. According to the obtained results, it can be said that Kasrai involvement in myths shows various and Also, the creation and creation of modern myth, the change in the meaning and function of old myths and innovative symbols is one of the main methods of metamorphosis of myths in kasari poems. Adapting myths in as much as possible to the current situation , poets thoughts and goals, and political needs – social should also be considered as one of the most important goals of Kasrai in the metamorphosis of myths. the poet emphasis was more on nation, historical and religious myths and natural symbols, and these myths have been plenty subject to semantic transformation in his poety.

کلیدواژه‌ها [English]

  • contemporary poetry
  • myth
  • metamorphosis
  • political-socail themes
  • kasraei
ابوالقاسمی، مریم و آرزومند لیالکل، مصطفی. (1390). «بررسی شخصیت فرهاد از واقعیت تا افسانه». تاریخ ادبیات. ش 3/66. صص5-22.
 اسماعیل پور، ابوالقاسم. (1377). اسطوره، بیان نمادین. تهران: سروش.
آیدنلو، سجاد. (1388)، ارتباط اسطوره و حماسه (از اسطوره تا حماسه). تهران: سخن.
باقری، مهری. (1386). دین‌های ایران باستان. تهران: قطره.
حسن پورآلاشتی، حسین و مراد اسماعیلی. (1388). «تحلیل اسطوره‌ها در اشعار سیاوش کسرایی» (بررسی انواع، کارکردها و زمینه‌های باززایی و خلق اسطوره‌ها). ادب پژوهی. ش9. صص89-106.
حیدری، حسن و فرزانه، فاطمه. (1394). «کاربرد نمادین نام‌ها و باورهای آیینی – اسطوره‌ای در شعر سیاوش کسرایی». علمی پژوهشی زبان و ادب فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج. س7. ش22. صص1-30.
دوستخواه، جلیل. (1392). اوستا. تهران: مروارید.
دیکور، ماری و فرانسوا لابلانتین. (1378). جهان اسطوره‌شناسی. ترجمۀ جلال ستاری. تهران: مرکز.
 راسل هینلز، جان. (1383). شناخت اساطیر ایران. ترجمه و تألیف باجلان فرحی. تهران: اساطیر.
رستگار فسایی، منصور. (1383). پیکرگردانی در اساطیر. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
رنجبر، ابراهیم. (1387). «افراسیاب، مظهر خشم و شهوت در شاهنامه». پژوهش‌های ادبی. س5. ش 21. صص 45-68.
 رویانی، وحید و حاتمی­نژاد، منصور. (1393). «آرش سیاوش کسرایی و میدان ادبی ایران». نقد ادبی. س7. ش26. صص67-93.
رید، هربرت. (1384). معنی هنر. ترجمۀ نجف دریا. تهران: علمی و فرهنگی.
شاله، فیلیس. (1357). شناخت زیبایی. ترجمۀ علی اکبر بامداد. چاپ 4. تهران: طهوری.
 شوالیه ژان و آلن گربران. (1388). فرهنگ نمادها. ترجمه سودابه فضایلی. تهران: جیحون.
عالی عباس‌آباد، یوسف. (1387). «شعر منوچهر آتشی و جایگاه اسطوره در آن». ادب غنایی. س6. ش11. صص131-152.
کریمی. امیربانو و رضایی، مهناز. (1387). «بررسی تطبیقی علل بازآفرینی اسطوره در شعر معاصر ایران و رویای مکزیکی». ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی. ش13. صص1-14.
کسرایی، سیاوش. (1391). مجموعۀ اشعار از آوا تا هوای آفتاب. تهران: نگاه.
کلیاشتورینا، وراب. (1380). شعر نو در ایران. ترجمۀ همایون تاج طباطبایی تهرانن: نگاه.
 لک، منوچهر. (1384). «هویت ملّی در شعر دفاع مقدّس»، مطالعات ملّی. س6. ش 22. صص111-133.
مشهدی، محمّدامیر؛ بساک، حسن؛ مرادیان، صغری. (1400). «اسطوره‌سازی رمانتیک در شعر سیاوش کسرایی». مکتب‌های ادبی. ش15. صص47-65.
موحد، ضیا. (1386). «سیلویا پلات». ارغنون14. (درباره شعر). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مهرگان، حیدر. (1370). دیدار با آرش. تهران: حزب توده ایران.
مهرنگار، منصور و دیگران. (1392). «تحلیل ترانشانه­ای دگردیسی آئین تشرّف در شاهنامه به روایت تصویر». ادبیات تطبیقی فرهنگستان زبان و ادب فارسی. ش 7. صص128-154.
نیک‌روز، یوسف و خلیلی جهرمی، جلیل. (1396). «تحلیل دگردیسی اسطوره مهر در شعر آرش کمان‌گیر سروده سیاوش کسرایی». پژوهش زبان و ادبیات فارسی. ش46. صص103-130.
واحددوست، مهوش. (1387). نهادینه های اساطیری در شاهنامه فردوسی. تهران: سروش
ورمازرن، مارتین. (1373). آیین میترا. ترجمۀ بزرگ نادرزاده. تهران: چشمه.
هال، جیمز. (1383). فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق و غرب. ترجمه رقیه بهزادی. چاپ2 تهران: فرهنگ معاصر.
هگل، گئورک ویلهلم فردریش. (1363). مقدّمه‌ای بر زیباشناسی. ترجمۀ محمود عبادیان. تهران: آوازه.
یاحقی، محمدجعفر. (1386). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.