پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

رمز گشایی از راز ابر متن پنهان ادب فارسی (نقدی بر کتاب ایرانیان و رؤیای قرآن پارسی)

نوع مقاله : نقد کتاب

نویسنده
زبان و ادبیات فارسی داشگاه خوارزمی تهران
چکیده
در این جستار کوشیدیم راز ابرمتن بودن قرآن را واکاویم و تاثیر آن را بر زبان فارسی و متن پنهان ادب فارسی بودن آن، به ویژه شعر فارسی و پیامبران عمده آن: فردوسی و مولوی و حافظ که یکی صاحب قرآن عجم شده و دیگر قرآن پارسی را به رشته سخن کشیده و سومی لسان‌الغیب نام گرفته، تبیین نماییم و در نهایت نشان دهیم که زبان فارسی بدون هیچ پشتوانه تاریخی و فرهنگی و با وجود نوپایی بر خلاف زبان غنی و تاریخی هیروگلیف مصری که رد پای آن را در قرآن و زبان عربی به ویژه در حروف مقطعه قرآن می‌توان یافت، چگونه بالید و به زبان دوم جهان اسلام تبدیل شد و نیز نشان دادیم مواجهه ایرانیان با قرآن تا سده هشتم هجری عمدتاً نخست در زبان عربی و ابتدا در موضوع قدیم و حادث بودن کلام خدا، در کتاب‌های کلامی و سپس در کتاب‌های اعجاز قرآن تبلور یافته است و دو دیگر در زبان فارسی و بویژه ترجمه‌های قرآن کریم. این مواجهه‌ها در هر دو زبان با توجه به نوع دانش مخاطب فرق می‌کند. مواجهه‌ها ایرانیان در سده اخیر و به ویژه بعد انقلاب اسلامی در حوزه‌های مختلف به شیوه‌های متفاوتی انجام یافته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Decoding the Hidden Hypertext of Persian Literature: A Critique of the Book Iranians and The Dream of the Persian Quran

چکیده English

In this study, we set out to explore the secret of the Qur’an’s hypertextual nature and to examine its influence on the Persian language, as well as its role as the hidden text underlying Persian literature, especially Persian poetry and its great masters: Ferdowsi, Rumi and Hafez. Among them, one became the possessor of the Qur’an of the Persians, another wove the Persian Qur’an into the fabric of his speech, and the third came to be known as the tongue of the unseen. We sought to explain these relationships and ultimately to show how, despite its relative youth, and in contrast to the ancient and richly historical Egyptian hieroglyphic language, traces of which can be found in the Qur’an and in Arabic, particularly in the disjointed letters at the beginning of certain Qur’anic chapters, Persian grew and matured into the second language of the Islamic world. We also demonstrated that, up to the 8th century AH, the Iranian engagement with the Qur’an manifested primarily in Arabic: first in theological works concerning the question of whether God’s speech is eternal or created, and later in books on the miraculous nature of the Qur’an; and second in Persian, particularly in translations of the Holy Qur’an. These modes of engagement differed in each language depending on the audience’s level and type of knowledge. In the past century, especially after the Islamic Revolution, Iranians’ engagement with the Qur’an has taken various forms across different fields.

کلیدواژه‌ها English

Iranians And the Holy Qur&rsquo
an, Hypertext, Persian Language, Arabic Language, Ferdowsi, Rumi, Hafez
آذرنوش، آذرتاش. (1375). تاریخ ترجمه از عربی به فارسی. از آغاز تا عصر صفوی 1. ترجمه­های قرآنی. تهران: سروش.
 أدونیس. (1388). متن قرآنی و آفاق نگارش. ترجمۀ حبیب­الله عباسی. تهران: سخن.
زرین­کوب، عبدالحسین. (1۳۶۸). تاریخ ایران بعد از اسلام. جلد۱. تهران: امیرکبیر.
زرین­کوب، عبدالحسین.  (1377). «فرهنگ: فرهنگ چند صدایی و فرهنگ تک صدایی». بخارا.  س1. ش 1.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا. (۱۳۸۸). «ساختارِ ساختارها». مجله زبان و ادبیات فارسی. س۱۷. ش ۶۵. صص ۱۵-۲۱.
عباسی، حبیب‌الله  و  فلاح، غلامعلی. (1387). «کارکرد گفتمان فقهی در مثنوی مولوی». ادب‌پژوهی. د2. ش4.
عزیزی، محمدرضا. (1396). زبان و ادبیات عربی. متن پنهان حافظ. تهران: زوار.
فان. اس. یوزف. (1403). شکوفایی کلام اسلامی ترجمۀ سارا مسگر. تهران: حکمت.
فتوحی محمود. (1403). ایرانیان و رؤیای قرآن پارسی. تهران: سخن.
فرای، نورتروپ. (1379). رمز کل: کتاب مقدس و ادبیات‌. ترجمۀ صالح حسینی. تهران: نیلوفر.

  • تاریخ دریافت 24 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 19 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 31 اردیبهشت 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404