پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

بررسی زمان در داستان آیینی دخیل عشق از دیدگاه ژرار ژنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
شراره الهامی 1
فاطمه جعفری 2
رضا برزویی 3
رقیه علوی 4
1 استادیارگروه زبان وادبیات فارسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
2 دانشجوی دوره دکتری گروه زبان وادبیات فارسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران .
4 استادیار گروه زبان وادبیات فارسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
10.22077/jcrl.2026.9772.1227
چکیده
رمان دخیل عشق اثر مریم بصیری، نمونه‌ای برجسته و تاثیرگذار از ادبیّات آیینی معاصر است که با بهره‌گیری خلاقانه از ساختار زمان روایی، به بازنمایی عمیق باورهای دینی، تجربه‌های معنوی و مناسک مذهبی شخصیّت‌‎های داستان می‌پردازد. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر نظریّة زمان ژرار ژنت، سه مؤلفة کلیدی نظم، تداوم و بسامد را از این رمان آیینی تحلیل می‌کند. داده‌های تحقیق از تحلیل متن داستان استخراج شده و یافته‌ها نشان می‌دهد که نویسنده با انواع زمان‌پریشی اعم از گذشته‌نگری‌، آینده‌نگری، تلخیص، حذف و تکرارهای مفهومی و عاطفی، ساختاری چندلایه و معناگرا و پویا خلق کرده است. نتایج پژوهش تأکید می‌کند که زمان در این اثر صرفاً بستر روایت نیست، بلکه عاملی بنیادین در تولید معنا، تعمیق فضای آیینی و ایجاد پیوند احساسی میان مخاطب و متن است. این مقاله الگویی برای تحلیل روایت‌های آیینی در چارچوب روایت ساختارگرا معرفی می‌نماید و در نهایت نشان می‌دهد که عنصر زمان در داستان‌های آیینی نه تنها نقش ساختاری بلکه نقش معنابخشی را تولید می‌کند.
کلیدواژه‌ها
ادبیّات آیینی
زمان روایی
ژرار ژنت
دخیل عشق
مریم بصیری
موضوعات

عنوان مقاله English

The Representation of Time in the Religious Novel Dakhil-e Eshgh in Light of Genette’s Perspective

نویسندگان English

Sharare elhami 1
Fatemeh Jafari 2
Reza Borzoi 3
Roghayeh alavi 4
1 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Sanandaj Branch, Islamic Azad University, Sanandaj, Iran
2 ph.D. candidate,Department of Persian Language and Literature,Islamic Azad University,Sanandaj Branch,Iran
3 Assistant Professor,Department of Persian Language and Literature,Sanandaj Branch,Islamic Azad University,Iran.
4 Assistant Professor ,Department of Persian Language and Literature ,Sanandaj Branch ,Islamic Azad University , Sanandaj, Iran.
چکیده English

Dakhil-e Eshgh, a novel by Maryam Basiri, is an outstanding and influential work of contemporary religious literature. By making creative use of narrative time, the novel presents religious beliefs, spiritual experiences, and the religious practices of its characters in a deep and meaningful way. This study uses a descriptive-analytical method and applies Gérard Genette’s theory of narrative time to examine three main elements of the novel: order, duration, and frequency. The research data were collected through textual analysis of the novel. The findings show that the author creates a dynamic and multilayered narrative by using different forms of anachronism, including flashbacks, flashforwards, summary, ellipsis, and conceptual and emotional repetition. The results indicate that time in this novel is not only a framework for the narrative but also a key element in creating meaning, strengthening the religious atmosphere, and building an emotional connection between the reader and the text. This article presents a useful model for analyzing religious narratives within a structuralist narratological framework. It also shows that time in religious fiction plays not only a structural role but also an important role in creating meaning.

کلیدواژه‌ها English

Religious literature, Narrative Time, Gé
rard Genette, Dakhil-e Eshgh, Maryam Basiri
کتابنامه
ایگلتون، تری. (۱۳۸۰). پیش‌درآمدی بر نظریه ادبی. ترجمة عباس مخبر. تهران: مرکز.
بهنام‌‌فر، محمد؛ شامیان ساروکلایی، اکبر؛ طلایی، زینب. (۱۳۹۳). «بررسی زمانمندی در رمان سالمرگی بر اساس نظریة ژرار ژنت». متن‌پژوهی ادبی. ش ۶۰. صص ۱۲۵-۱۴۴.
بصیری، مریم. (۱۳۹۶). دخیل عشق. قم: کتاب جمکران.
بیگ‌زاده، خلیل و احمدی، پریسا. (۱۳۹۹). «نقد روایت‌شناختی رمان رضوی دخیل عشق بر پایة عنصر زمان»، پژوهش‌نامه نقد ادبی. س ۱۴. ش۴. صص 46-74.
برتنز، یوهانس ویلم. (۱۳۸۸). نظریه ادبی. ترجمة فروزان سجودی. تهران: نشر مرکز.
تولان، مایکل جی. (۱۳۸۳). درآمدی نقادانه بر زبان‌شناسی روایت. ترجمه ابوالفضل حری. تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
چتمن، سیمور. (۱۳۹۰). داستان و گفتمان. ترجمة راضیه سادات میرخندان. تهران: مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما.
خسروی، ابوتراب. (۱۳۸۸). حاشیه‌ای بر مبنای داستان. تهران: ثابت.
داد، سیما. (۱۳۸۰). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
ریمون کنان، شلومیت. (۱۳۸۷). روایت داستانی: بوطیقای معاصر. ترجمة ابوالفضل حری. تهران: نیلوفر.
قاسمی‌پور، قدرت. (۱۳۷۸). «زمان و روایت». نقد ادبی. د ۱. ش ۲. صص ۱۲۳-۱۴۴.
مارتین، ولاس. (۱۳۸۲). نظریه‌های روایت. ترجمة محمد شب‌ها. تهران: هرمس.
نورایی، الیاس و امامی، علی‌اکبر. (۱۳۹۶). «تحلیل ساختار روایت و پیرنگ رمان دخیل عشق بر اساس الگوی پراپ»، پژوهش‌نامه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان. ش۲۹. صص 93-109.
References
Basiri, M. (2017). Dakhil-e Eshgh. Qom, Iran: Jamkaran Book. [In Persian]
Behnamfar, M., Shamian Sarkiani, A., & Talaie, Z. (2014). A study of temporality in the novel Salmergei based on Gérard Genette’s theory. Literary Text Research, 60, 125–144. [In Persian]
Bertens, J. W. (2009). Literary theory (F. Sojoudi, Trans.) (2nd ed.). Tehran, Iran: Nashr-e Markaz. [In Persian]
Bigzadeh, K., & Ahmadi, P. (2020). A narratological critique of the Razavi novel Love's Sanctuary based on the element of time. Journal of Literary Criticism Research, 14(4). [In Persian]
Chatman, S. (2011). Story and discourse (R. S. Mirkhandan, Trans.). Tehran, Iran: Islamic Research Center of IRIB. [In Persian]
Dad, S. (2001). Dictionary of literary terms (4th ed.). Tehran, Iran: Morvarid. [In Persian]
Eagleton, T. (2001). An introduction to literary theory (A. Mokhber, Trans.). Tehran, Iran: Markaz. [In Persian]
Genette, G. (1998). Narrative discourse: An essay on method (J. E. Lewin, Trans.). Ithaca: Cornell University Press.
Genette, G. (2014). Narrative of the story and narrative of reality (A. Ganjipour, Trans.). Journal of Aesthetics, 97, 75-95. [In Persian]
Ghasemipour, G. (1999). Time and narrative. Literary Criticism, 1(2), 123–144. [In Persian]
Khosravi, A. (2009). A marginal note on the foundations of story. Tehran, Iran: Sabet. [In Persian]
Martin, W. (2003). Theories of narrative (M. Shabha, Trans.). Tehran, Iran: Hermes. [In Persian]
Nouraei, E., & Emami, A. A. (2017). An analysis of the narrative structure and plot of the novel Dakhil-e Eshgh based on Propp’s model. Journal of Persian Language and Literature, Lorestan University, 29. [In Persian]
Rimmon-Kenan, S. (2008). Narrative fiction: Contemporary poetics (A. Horri, Trans.). Tehran, Iran: Niloufar. [In Persian]
Toolan, M. J. (2004). A critical introduction to the language of narrative (A. Horri, Trans.). Tehran, Iran: Farabi Cinema Foundation. [In Persian]

  • تاریخ دریافت 28 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 03 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1405