پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی

معرفی و تحلیل بیاض نویافته از میرزاحسین موسوی؛ شاعر ناشناختۀ آیینی افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی
2 عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران
3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
با وجود پیشینۀ کهن افغانستان در نسخه‌نویسی و وجود نسخه‌های فراوان و میراث مکتوب هنوز آمار دقیق وجودی ندارد، ولی در جریان جستجوهای فردی به نسخه‌های ارزشمند و کمیابی برمی‌خوریم که نام و نشان آن‌ها در فهرست‌های شخصی و دولتی نیامده است و نیازمند آن است تا مورد مطالعه و معرفی قرار گیرد. یکی از آن نسخه‌ها، بیاض نویافته از شاعر ناشناخته و آیینی به‌نام سید میرزاحسین موسوی است که در جغرافیای ولایت دایکندی در نیمۀ نخست سدۀ چهاردۀ هجری کتابت شده است. این نسخه سرنوشت پرماجرایی یافته است. سال‌ها پیش شخصی آن را از افغانستان به ایران منتقل می‌کند و در میان تنی چند دست به دست می شود. خوشبختانه این نسخه ناشناخته به‌دست آمد و در این مقاله به روش تحلیلی-‌توصیفی ابتدا نسخه معرفی می‌شود و سپس ارزش‌های موجود در آن شناسایی و نشان داده خواهد شد. پس از رؤیت این نسخه مشاهده شد که از لحاظ نگهداری سرنوشت مطلوبی نداشته و در مأمن نسخ خطی نگهداری نمی‌شده است به همین سبب افتادگی‌هایی دارد. این نسخه تحول ادبی و تداوم جریان شعر فارسی را در مناطق مرکزی نشان می‌دهد؛ ضمن اینکه ویژگی‌های زیبایی شناسانۀ آن ذوق ادبی شاعر را می‌رساند. از نظر ساختار زبانی هم مملو از گویش‌واژه‌ها و اصطلاحات محلی در کنار واژگان عربی است. در این مقاله به این ویژگی‌ها و تفاوت‌ها پرداخته شده است و نشان می دهد که گویش این نسخه با ساحات دیگر زبانی متفاوت است و واژگان خاص محلی درزمانی و زبان عامیانه و تاثیرات محیطی در زبان شاعر موثر بوده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Introduction and Analysis of a Newly Found Bayaz (Anthology) by Mirza Hossein Mousavi: An Unknown Ritual Poet of Afghanistan

نویسندگان English

Sayed Ewazali kazimi 1
zahra mohammadian 2
abasali vafaie 3
1 PhD student in Persian language and literature, Allameh Tabatabaei University
2 Faculty Member, Farhangian University, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Persian Language and Literature, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده English

Despite Afghanistan's rich history of manuscript production and its vast written heritage, no precise statistics exist regarding its holdings. However, individual research frequently uncovers valuable and rare manuscripts unrecorded in personal or state catalogues, necessitating scholarly study and introduction. One such newly discovered manuscript is a bayaḍ (miscellany) by an unknown ritual poet, Sayyid Mirza Husain Musawi, transcribed in the Daikundi province during the first half of the 14th century AH (c. 1920s-1940s CE). This manuscript has had a tumultuous journey; years ago, it was transferred from Afghanistan to Iran, passing through several hands. Fortunately, this unknown manuscript was obtained and is analyzed here using a descriptive-analytical method. The study first introduces the codex and then identifies and highlights its inherent values. Upon examination, it was evident the manuscript had not been preserved in optimal conditions, resulting in lacunae. The work demonstrates the literary evolution and continuity of the Persian poetic tradition in the central regions of Afghanistan. Its aesthetic features reflect the poet's literary taste. Linguistically, it is rich in dialectal words and local expressions alongside Arabic vocabulary. This article explores these characteristics and variations, showing that the manuscript's dialect differs from other linguistic areas, with specific local diachronic vocabulary, colloquial language, and environmental influences shaping the poet's language.

کلیدواژه‌ها English

History of Daikundi Literature
Poetic Poetry, Mirza Hossain Mousavi, Bayaz Manuscript, Afghanistan

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 07 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 09 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 11 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 08 مهر 1405